Λεξιλόγιο ταβλιού — όλοι οι όροι του παιχνιδιού

Όροι ταμπλό

Η γνώση των βασικών όρων του ταμπλό είναι η βάση για να καταλαβαίνεις κανόνες και στρατηγική.

• Θέση (Point): ένα από τα 24 τρίγωνα του ταμπλό. Αριθμούνται 1-24 από κάθε παίκτη από τη δική τους πλευρά.
• Home board (Σπίτι): οι θέσεις 1-6 — η περιοχή μαζέματος κάθε παίκτη.
• Outer board (Εξωτερικό): οι θέσεις 7-12.
• Bar point: η θέση 7, πολύτιμη για prime και φραγμό.
• Μπάρα (Bar): η κεντρική γραμμή που χωρίζει το ταμπλό. Φαγωμένα πούλια στις Πόρτες τοποθετούνται εδώ.
• Τεταρτημόριο (Quadrant): ένα από τα τέσσερα εξάπορτα (6 θέσεις) του ταμπλό.

Όροι πουλιών και κινήσεων

Αυτοί οι όροι περιγράφουν τι συμβαίνει με τα πούλια κατά τη διάρκεια της παρτίδας.

• Μονό (Blot): ένα μόνο πούλι σε μία θέση — μπορεί να φαγωθεί (Πόρτες) ή να πλακωθεί (Πλακωτό).
• Πόρτα (Point): θέση με δύο ή περισσότερα δικά σου πούλια — ο αντίπαλος δεν μπορεί να σταματήσει εκεί.
• Φάγωμα (Hit): μετακινείς πούλι σου σε θέση με μονό αντίπαλο πούλι, στέλνοντάς το στη μπάρα.
• Πλάκωμα (Pin): στο Πλακωτό, σταματάς πάνω σε μονό αντίπαλο πούλι, παγιδεύοντάς το.
• Επανείσοδος (Re-entry): επιστροφή πουλιού από τη μπάρα στο ταμπλό.
• Μάζεμα (Bearing off): η φάση στο τέλος όπου αφαιρείς πούλια από το ταμπλό.
• Runner: πούλι που βρίσκεται ακόμα στο σπίτι του αντιπάλου και πρέπει να ταξιδέψει μακριά.
• Builder: πούλι που βρίσκεται σε θέση ώστε να "χτίσει" (κλείσει) μία σημαντική θέση με επόμενη κίνηση.

Στρατηγικοί όροι θέσης

Αυτοί οι όροι περιγράφουν τύπους θέσεων και σχηματισμών που είναι κεντρικά στη στρατηγική.

• Prime: σειρά από συνεχόμενες κλειστές θέσεις. 6-prime = αδύνατο να ξεφύγεις.
• Anchor: κλειστή θέση στο σπίτι του αντιπάλου. Δίνει ασφαλές σημείο επανόδου και απειλή.
• Back game: στρατηγική που βασίζεται σε δύο anchors στο σπίτι του αντιπάλου για αναστάτωση.
• Holding game: κρατάς anchor και περιμένεις ευκαιρία να χτυπήσεις τον αντίπαλο που τρέχει.
• Blitz: επιθετική στρατηγική χτυπήματος πολλών πουλιών για να γεμίσεις τη μπάρα του αντιπάλου.
• Γέφυρα (Bridge): σχηματισμός που αποκλείει τον αντίπαλο από ορισμένη περιοχή.
• Pip count: το άθροισμα κινήσεων που χρειάζονται όλα τα πούλια σου για να βγουν. Μικρότερο pip = μπροστά στη κούρσα.

Όροι σκοραρίσματος

Μονή νίκη είναι η απλή παρτίδα. Μάρς είναι η διπλή νίκη, όταν ο αντίπαλος δεν έχει μαζέψει κανένα πούλι. Σε κάποιες παρέες μετρά και το backgammon, όταν ο αντίπαλος έχει ακόμα πούλι στη μπάρα ή μέσα στο σπίτι σου.

Πριν ξεκινήσει σειρά, καλό είναι να συμφωνείτε αν μετράει μάρς και πώς ακριβώς βαθμολογείται.

• Απλή νίκη: μαζεύεις πρώτος, ο αντίπαλος έχει μαζέψει τουλάχιστον ένα πούλι.
• Μάρς (Gammon): μαζεύεις πρώτος, ο αντίπαλος δεν έχει μαζέψει κανένα πούλι. Συνήθως διπλή νίκη.
• Backgammon: ο αντίπαλος δεν έχει μαζέψει και έχει πούλι στη μπάρα ή στο σπίτι σου. Τριπλή νίκη σε πολλές παρέες.
• Σειρά (Match): συμφωνημένος αριθμός παρτίδων, νικά όποιος φτάσει πρώτος σε ορισμένο αριθμό βαθμών.

Ζάρια και σειρά

Όροι σχετικοί με τα ζάρια, τις ζαριές και τη σειρά.

• Διπλά (Doubles): και τα δύο ζάρια δείχνουν τον ίδιο αριθμό — παίζεις 4 κινήσεις αντί για 2.
• Αναγκαστική κίνηση: αν μπορείς να παίξεις μόνο ένα ζάρι, πρέπει να παίξεις το μεγαλύτερο.
• Άγρια (χαμένη) σειρά: όταν δεν μπορείς να παίξεις κανένα ζάρι (π.χ. όλες οι επιτρεπτές θέσεις είναι κλειστές).
• Ανοίγιμο (Opening roll): η πρώτη ζαριά κάθε παίκτη στην αρχή της παρτίδας. Δεν επιτρέπονται διπλά στο πρώτο άνοιγμα — αν βγουν, ξαναρίχνεις.
• Φαβορί (Favourite): ο παίκτης που στατιστικά έχει περισσότερες πιθανότητες να κερδίσει τη θέση που βρίσκεται.
• Pip: η μονάδα μέτρησης κίνησης ενός πουλιού (1 pip = 1 θέση).

Όροι ανά παραλλαγή

Στις Πόρτες θα ακούσεις περισσότερο για φαγώματα, μπάρα και blots. Στο Πλακωτό κυριαρχούν τα πλακώματα και η κλειστή πόρτα. Στο Φεύγα θα ακούσεις για τοίχους, prime και τον κανόνα του 1.

Οι ίδιοι γενικοί όροι εμφανίζονται παντού, αλλά κάθε παραλλαγή δίνει βάρος σε διαφορετικό είδος σκέψης.

• Πόρτες: φάγωμα, μπάρα, re-entry, closed home board, gammon, anchor, prime, blot.
• Πλακωτό: πλάκωμα, κλειστή πόρτα (gate), απελευθέρωση (release), μάρς.
• Φεύγα: prime, κανόνας πρώτου πουλιού, απαγορευμένο εξάπορτο, τοίχος, κούρσα.
• Ασσόδυο: ζαριά 1-2 στο άνοιγμα, επιβάλλει προκαθορισμένη κίνηση σε παρέες που το ακολουθούν.